در این مطلب می خواهیم درباره مهارت گوش دادن همدلانه صحبت کنیم.
لازمه‌ی گوش دادن همدلانه چیست؟
لازمه‌ی گوش دادن همدلانه این است که تجربه طرف مقابل را درک کنیم و نسبت به کلاماتی که به کار می‌بریم آگاه باشیم؛ یعنی بدانیم کلمات ما میتواند صرفا تصور ما از مسئله باشد. لازمه‌ی دیگر گوش دادن همدلانه این است که بدانیم همدلی چیست؛
می‌توانیم همدلی را به توانایی شناخت و درک وضعیت ذهنی و عاطفی فرد مقابل تعریف کنیم؛ در واقع همدلی توانایی «خود را به جای شخص دیگری گذاشتن» است. ( به نقل از کتاب روان درمانی تحلیلی کابانیس که در مطلب قبلی مجله به معرفی آن پرداختیم)
خواندن دربارهٔ این موضوع یک چیز است و حرف‌زدن دربارهٔ آن چیز دیگری. رزرو معارفهٔ رایگان در بات تجربه
چطور همدلی ایجاد کنیم؟
برای ایجاد همدلی باید به طرف مقابل نشان دهیم احساس او مهم و ارزشمند است و باید با خودش مهربان باشد. قرار نیست فرد مقابل را در درد و رنجش غرق کنیم، بلکه قرار است شیوه‌ی درست تجربه کردن هیجانات را با او تجربه کنیم. لازمه همدلی کردن این نیست که مستقیم بر روی زخم او دست بگذارید بلکه که لازمه‌اش طی کردن گام‌های ابتدایی همدلی است که در ادامه می‌خوانید.
این طور به نظر می رسد که نمی شود همدلی را با قانون طلایی «با دیگران چنان رفتار کن که دلت می‌خواهد با تو رفتار کنند.» یکی بدانیم. بلکه بلعکس بهتر است بگوییم:«با دیگران رفتاری نکن که دلت می‌خواهد آنها با تو داشته باشند، زیرا ممکن است رفتار دیگری دلخواه آن افراد باشد.» همدلی کشف همین خواسته هاست.
گوش دادن فعال اولین گام همدلی
گوش دادن فعال کمک می کند که با استفاده از شنیده‌هایمان بفهمیم کسی که با ما گفتگو می‌کند، خودش و دنیایش را چطور توصیف و درک می‌کند. این نوع گوش دادن را «گوش دادن همدلانه» می‌‌نامیم.
در واقع هر فرد دیدگاه منحصر به فردی نسبت به واقعیت‌ها دارد ولی با استفاده از درک و تجارب خودمان می‌توانیم از تجربه طرف مقابل تا حدودی آگاه شویم که این توانایی «همدلی» نامیده می‌شود.
همدلی بهترین پاسخ به احساسات خودمان و دیگران است و کمک می کند که با احساساتمان آشنا شویم و آن را تنظیم کنیم و نهایتا رفتار مناسب تر و کارآمد تری با طرف مقابلمان داشته باشیم.
پیشنهاد: کتاب گوش دادن فعال که در مجله آن را معرفی کرده‌ایم.
چه کارهایی در گوش دادن فعال و تقویت مهارت همدلی انجام ندهیم؟
ما ممکن است با رفتارهایی دست به پیش بینی بزنیم و ناآگاهانه مانع از برقراری ارتباط همدلانه با دیگران شویم. تعدادی از این موارد عبارتند از:
- توصیه نکنید. توصیه به دیگران در لحظات هیجانی درباره ی مزایا و راه حل های منطقی تر یا واقع گرایانه تر فقط تجربیات آنها را بی اعتبار می شمارد. توصیه هایی همچون «خونسرد باش»، «برو یه قدمی بزن» مفید نیستند.
- راه حل ندهید. جملاتی مثل «می‌تونستی بهش زنگ بزنی»، «یا این کار را بکن، اون کار را نکن» چندان مفید نیستند. (برگرفته از کتاب مربیگری در درمان هیجان مدار نوشته لزلی گرینبرگ)
نکات مهم در گوش دادن فعال
وقتی احساسات توسط دیگران و توسط خود فرد به رسمیت شناخته شده باشند لازم است هدایت شوند، نه اینکه کنترل شوند.
در نحوه درست گوش دادن در عین حال که کلمات را می شنویم، به لحن گفتار، زیر و بمی صدا، بلندی و طنین فرد و طوری که این موارد تغییر می کنند نیز گوش می دهیم.
تامس گوردون می‌نویسد: «گوش دادن فعال و همدلانه، فنّ ساده‌ای نیست، بلکه هنر به کار گرفتن یک سری حالات اولیه و زیر بنایی است. بدون این حالت، چنین روشی نه تنها به ندرت میتواند مؤثر باشد، بلکه به نظر، دروغین، خالی، مکانیکی و غیر صمیمی می‌آید».
یک رابطه سخت و پرچالش وقتی با همدلی به شکل موفقیت آمیزی پیش برود، میتواند به طرز باور نکردنی به رابطه ای عمیق و صمیمانه تبدیل شود.
در نهایت می‌توان گفت؛ برای ارتباط برقرار کردن به شکل موثر با یک شخص، لزومی ندارد که حتمآ آنها را دوست داشته باشید، یا این که با نظرات آن ها، ارزش ها، یا عقایدشان موافق باشید. با این حال، شما عمیقا باید قضاوتتان را کنار بگذارید و از عیب جویی و انتقاد خودداری کنید تا امکان درک کامل یک شخص را پیدا کنید.
چطور می توان مهارت همدلی را تمرین کرد؟
درگوش دادن به شیوه همدلانه و درست لازم است:
- بازخورد ارائه دهید چه در کلام چه حتی به شیوه بدنی با تکان دادن سر و …
- اگر به نظر می رسد که ارتباط قطع شده است، آن چه گفته شده است را در فرم خلاصه و ساده‌تر بازتاب دهید. مثلا می‌توانید بگویید «آن چه که من می شنوم این است» یا «به نظر می رسد که شما می گویید ….»
- صرفا آن چه که شخص گفته است را کلمه به کلمه تکرار نکنید. شما دریافتتان را از نگاه خودتان با طرف مقابل به اشتراک گذاشته و از او سوال کنید که؛ او چطور فکر می کند و چه احساسی نسبت به موضوع دارد و در حال حاضر خواهان چیست. اگر متوجه نیستیم که فرد چه خواسته ای دارد یا چه می گوید، برای روشن کردن مسئله از او بپرسید : «وقتی که می گویی ….. چه منظوری داری؟ » یا « منظورت اینه که ….؟ »
به کمک همدلی افراد می توانند درک قوی تری از خود داشته باشند، تجربه درونیشان را بپذیرند و نسبت به احساسی که دارند و کسی که هستند احساس تعهد بیشتری کنند.
منابع:
روان درمانی تحلیلی،راهنمای بالینی، دبورا ل.کابانیس [و دیگران]؛ ترجمه مهرناز مهرنوش،بابک روشنایی مقدم، تهران: انتشارات ارجمند ،۱۳۹۷
لزی گرینبرگ؛ مربیگری در درمان هیجان مدار.
ترجمه دکتر محمد آرش رمضانی، زینب باقری،ایمان همت یار.
تهران:انتشارات روان،۱۳۹۸.
چرا گوش دادن همدلانه این‌قدر سخت است؟
اغلب ما می‌دانیم که باید بی‌قضاوت گوش بدهیم، اما در عمل زود توصیه میکنیم یا حرف را به تجربهٔ خودمان برمی‌گردانیم. دلیلش بیشتر از آنکه ندانستن باشد، اضطراب خود ماست. دیدن درد دیگری، دردهای خود ما را بیدار می‌کند و راهحل دادن راهی است برای اینکه زودتر از این ناراحتی بیرون بیاییم. به زبان روانکاوی، شنونده گاهی برای محافظت از خودش از احساس طرف مقابل فاصله می‌گیرد.
هاینز کوهات، بنیان‌گذار روانشناسی خود، همدلی را «دروننگری جانشینی» می‌نامید: یعنی تلاش برای اینکه تجربهٔ درونی دیگری را از درون خود او حس کنیم. کارل راجرز هم درک همدلانه را یکی از شرطهای اصلی تغییر در درمان میدانست. هر دو بر یک نکته تأکید داشتند: همدلی تکنیک نیست، بلکه حضوری است که به دیگری اجازه می‌دهد احساسش را تحمل‌پذیرتر کند.
برای همین تمرین همدلی از خودمان شروع می‌شود. هرچه با احساس‌های خودمان آشناتر باشیم، کمتر از احساس‌های دیگران می‌ترسیم و بهتر می‌توانیم کنارشان بمانیم. کسانی که خود تجربهٔ شنیده شدن را داشته‌اند، مثلاً در یک رابطهٔ درمانی امن، معمولاً این ظرفیت را راحت‌تر به رابطه‌های دیگرشان می‌برند.
جدول: رفتارهایی که همدلی را خراب می‌کنند و جایگزین آنها
| رفتار رایج | چرا آسیب می‌زند | به‌جایش |
|---|---|---|
| توصیه کردن | در لحظهٔ هیجانی حس نفهمیده شدن می‌دهد | بپرسید چه چیزی سخت‌تر است |
| راهحل دادن | احساس را نادیده می‌گیرد و به گذشته می‌پرد | احساس را با کلمه برگردانید |
| مقایسه با تجربهٔ خود | توجه را از او به شما می‌برد | روی روایت خود او بمانید |
| کوچک شمردن احساس | پیام می‌دهد احساسش بی‌جاست | احساسش را به رسمیت بشناسید |
| قطع کردن حرف | نشان می‌دهد عجله دارید | سکوت را تحمل کنید |
برگرفته از همین نوشتار و اصول گوش دادن فعال.
پرسش‌های پرتکرار
تفاوت گوش دادن فعال و همدلانه چیست؟
گوش دادن فعال مجموعهای از مهارتهاست مانند توجه کامل، پرسیدن و بازگویی. گوش دادن همدلانه هدف آن است: اینکه دیگری احساس کند از نگاه خودش فهمیده شده است.
تفاوت همدلی و همدردی چیست؟
در همدردی برای کسی احساس تأسف میکنیم، اما در همدلی میکوشیم احساس او را از جای خودش بفهمیم و همراهش بمانیم، بدون اینکه احساس خودمان را جای احساس او بگذاریم.
چرا نباید در لحظهٔ ناراحتی کسی به او توصیه کرد؟
چون فرد در آن لحظه بیش از راهحل به شنیده شدن نیاز دارد. توصیهٔ زودهنگام میتواند این پیام را بدهد که احساسش اهمیت ندارد.
چطور مهارت همدلی را تمرین کنیم؟
در گفتوگوهای روزمره پیش از پاسخ دادن مکث کنید، احساس طرف مقابل را با کلمه حدس بزنید و بپرسید درست فهمیدهاید یا نه.
آیا همدلی ذاتی است یا اکتسابی؟
ظرفیت همدلی در همه هست، اما مانند هر مهارتی با تمرین و با تجربهٔ اینکه خودمان همدلانه شنیده شده‌ایم رشد می‌کند.
همدلی در رواندرمانی چه نقشی دارد؟
همدلی پایهٔ رابطهٔ درمانی است. کارل راجرز آن را از شرطهای اصلی تغییر میدانست و هاینز کوهات همدلی را «دروننگری جانشینی» تعریف کرد.
گاهی خودمان هم نیاز داریم شنیده شویم
اگر شنیدن دیگران برایتان سخت شده یا خودتان کسی را ندارید که بی‌قضاوت بشنود، با یک درمانگر شروع کنید. جلسهٔ معارفه در مرکز تجربه زندگی رایگان است.
اگر جایی از این متن به شما نزدیک بود
رواندرمانی تحلیلی یعنی وقت گذاشتن برای همین نزدیکی. جلسهٔ معارفه رایگان است و تغییر درمانگر هزینه‌ای ندارد.
شروع تراپی با جلسهٔ معارفه رایگاندربارهٔ رواندرمانی تحلیلی
نمی‌دانید چه نوع تراپی به شما می‌خورد؟ تست سبک درمانی من رایگان است، ثبت‌نام نمی‌خواهد و دو دقیقه طول می‌کشد. بقیهٔ تست‌های رایگان
