تحلیل روانکاوانهٔ فیلم معلم پیانو (The Piano Teacher)

فیلم سینمایی معلم پیانو (The Piano Teacher) داستان زنی چهل و چند ساله به نام “اریکا” است که با مادرش زندگی می کند. او استاد برجسته‎‏‎‌ی پیانو است و از راه تدریس به شاگردان، خرج زندگی معمولی با مادرش را تامین می‌کند؛ همان چیزی که مادرش می‏‎‌خواست.

این مطلب را در بات تجربه هم داریم، همراه پیشنهادهای هم‌خانواده‌اش. دیدن پیشنهادهای مرتبط در بات

معرفی فیلم معلم پیانو

همان ابتدای فیلم، دعوای اریکا را با مادرش سر لباسی که تازه خریده بود و دوست داشت بپوشد، می‏‎بینیم. مادر اریکا او را برای هر چیزی که به زن بودن ( از نظر روانی، فیزیکی و بیولوژیکی) مربوط شود، سرزنش می کند. او همچنین پول، روابط و موقعیت اجتماعی دخترش را کنترل می کند.

اما برای اریکا آخرین سنگر، شهرت و مهارتی است که در پیانو دارد. او در حرفه‏‎اش چنان خشک، سرد، مستقل، جدی و رئیس مآب نشان می‏‎دهد که شاید در نگاه اول سخت بتوان باور کرد او همان دختریست که چند ساعت قبل، حتی حق انتخاب لباسی را که می‏‎خواست بپوشد، نداشت.

اریکا شاگردانش را تحقیر و سرزنش می کند؛ چه در مورد پیانو نواختن و چه مسائل شخصی. صدایی درونش می‏‎گوید: “اگر من زمانی درد کشیدم، حالا تو هم باید درد بکشی.” و از این طریق کمی درد ناکامی اش را ابراز می کند. دردی که خودش را پشت نقاب حرفه‏‎ای بودن پنهان کرده است.

پسری حدودا 30 ساله به اسم والتر که جوانی خوش مشرب است، به اریکا توجه می‏‎کند. اریکا روی خوش نشان نمی دهد. پسر بسیار تلاش می کند تا بتواند در کلاس‏‎های اریکا شرکت کند. بالاخره می‏‎تواند در آزمون ورودی شرکت کند. اریکا توجه خود را به والتر نشان نمی دهد؛ می ترسد او یک پسر فریبکار باشد که میخواهد اریکا را علاقمند و بعد رها کند.

زمانی که والتر در آزمون ورودی شوبرت ( که زمینه ی تخصصی اریکا در پیانو است) می‏‎نوازد، اریکا لذت و عذاب را در کنار هم تجربه می کند؛ او از نواخته شدن شوبرت لذت می برد‏‎ اما باور داشت شوبرت را نباید با شور و هیجان نواخت.(چیزی که داور های دیگر به آن باور نداشتند.) اریکا می ترسید از این که والتر مانند نواختنش فریبنده باشد.

درباره‏‎ی فیلم معلم پیانو

فیلم معلم پیانو در سال 2001 بر پایه ی رمان پیانیست از الفریده یلینک، به کارگردانی میشائیل هانکه ساخته شده است. این فیلم در سال 2001 ، برنده‏‎ی جایزه‏‎ی بزرگ در جشنواره‏‎ی کن شد.

الفریده یلینک ( Elfriede Jelinek )

الفریده یلینک نویسنده‏‎ی رمان پیانیست، در 1946 در مورتسوشلاگ زاده شد. او رمان نویس، نمایشنامه نویس و فمنیست اتریشی است. الفریده یلینک در سال ۲۰۰۴ برای مجموعهٔ آثارش برندهٔ جایزهٔ نوبل ادبیات شد.

میشائیل هانکه ( Michael Haneke )

هانکه در مارس ۱۹۴۲ در مونیخ آلمان به دنیا آمد. در رشته‌های فلسفه، روانشناسی و تئاتر در وین تحصیل کرده است. فیلم های او غالبا مشکلات جوامع مدرن را به تصویر می کشند. هانکه درباره‏‎ روانشناسی و فلسفه می‏‎گوید:

“تنها چیزی که از روانشناسی و فلسفه یاد گرفتم این بود: قبل از مطالعه فکر می‌کنیم که جوابی برای سوال‌هایمان پیدا خواهیم کرد. اما در پایان جوابی در کار نیست، بلکه فقط پرسش‌ها برایمان باقی می‌ماند. تنها چیزی که از تحصیل برایم باقی مانده همین است! به سوال کردن ادامه خواهیم داد؛ اما این به معنی یافتن پاسخی برای سوال‌های‌مان نخواهد بود.”

فیلم معلم پیانو برای چه اشخاصی مناسب است؟

علاقمندان روانشناسی

این فیلم برای علاقمندان به روانشناسی، به خصوص روانکاوی، فیلمی پر چالش و مفهومی خواهد بود. چیزی که در این فیلم واضح است ، این است که اریکا سادومازوخیزم دارد. او خود را بی نیاز و حتی ستیزه‏‎گر نسبت به مردان نشان می دهد، با توجه به رابطه‏‎ای که با مادرش دارد به نظر می رسد در دوره‏‎ی پری-اودیپال تثبیت شده است.

علاقمندان به موسیقی

برای علاقمندان موسیقی، به خصوص موسیقی کلاسیک، می‏‎تواند جنبه های درگیر کننده‏‎ای داشته باشد. توصیه می‏‎کنم حتی اگر به موسیقی کلاسیک علاقمند نیستید، آن را نمی‏‎شناسید اما در موردش کنجکاو هستید، این فیلم و دیگر فیلم هایی را که موسیقی جز موضوعات اصلی آن‏‎ها به شمار می رود، ببینید؛ در این فیلم‏‏‎ها موسیقی صرفا برای ایجاد حس در مخاطب ها ساخته و نواخه نمی‏‎شوند، بلکه احساسات آن شخصیت در آن موقعیت را بیان می‏‎کنند. از این رو می‏‎توانید به مرور درک بهتری از موسیقی کلاسیک برقرار کنید.

اگر این مطلب برای شما جالب بود و حداقل سنِ قانونی را دارید، احتمالا معلم پیانو یکی از فیلم های مورد علاقه‌تان خواهد شد.