این متن بخشی از تحلیل روانکاوانه فیلم و سریال در مجلهٔ تجربه است.
مادرش با این ناامنی شغلی که جو برای خودش می‌سازد مخالف است و سعی میکند نظر او را برگرداند. البته این کوچکترین مشکلی است که جو در این مسیر تجربه میکند. بزرگترین آن‌ها چیست؟ در ساده‌ترین حالت: مرگ!
معرفی و تحلیل انیمیشن soul
داستان با یک معلم موسیقی دبیرستان و کلاسی بی حال و آشفته شروع میشود؛ دانش‌آموزان به گوش خراش ترین شکل ممکن می‌نوازند و تلاش «جو» تاثیری بر بهتر شدنشان ندارد. او طبق توصیه‌ی مادرش معلم شد تا بیمه، امنیت شغلی و از همه مهم‌تر، تایید مادرش را داشته باشد.
این مطلب را در بات تجربه هم داریم، همراه پیشنهادهای هم‌خانواده‌اش. دیدن پیشنهادهای مرتبط در بات
این داستان با وجود فضایی طنز، درباره‌ی موضوع مهم مرگ و زندگی صحبت میکند. از هیچ مکتب تفکری طرفداری نمی‌کند و با انتقاد از آن‌ها طنز نمی‌سازد. پیت داکتر توانسته در این انیمیشن دنیای خود را به وضوح به تصویر بکشد. برخلاف بسیاری داستان‌ها این بار تجربه‌ی مرگ در یک موقعیت دراماتیک، حماسی و قهرمانی اتفاق نمی‌افتد. شخصیت اصلی داستان بعد از شنیدن خبر خوبی که او را به رویای باور نکردنی‌اش نزدیک کرده، سر از پا نمی‌شناسد و سر به هوا از خیابان‌های همیشه شلوغ نیویورک عبور میکند. از خطرهای زیادی مثل تصادف با ماشین یا ریختن مصالح ساختمانی بر سرش جان سالم به در می‌برد اما در یک حرکت غیر منتظره، داخل چاه فاضلاب می‌افتد.
در حالی که انتظار داریم سکانس بعدی او را ببینیم که تمیز و مرتب در خانه‌اش مشغول آماده شدن برای اجراست، می‌بینیم او در دنیایی دیگر است. به نظر من این واقعی‌ترین اتفاقی است که در یک انیمیشن اتفاق می‌افتد؛ زندگی برای هیچ یک از ما صبر نمی‌کند و در همین حال دلیلی ندارد لذت‌های زندگی را به یک هدف محدود کنیم.
تحلیل انیمیشن روح
نکته: ممکن است این بخش از مطلب، قسمت‌هایی از داستان فیلم را افشا کند.
در صحنه‌ای از فیلم مادر جو را می‌بینیم که با شور و اشتیاق از رویای «معلم بودن» که برای پسرش بافته است حرف می‌زند. جایی میان صحبت هایش می‌گوید:
«با این شغل [معلم تمام وقت بودن] می‌تونی تمام اون شکست هات تو اجرا رو پشت سر بذاری و خدا شاهده که ما به معلم‌های بیشتری در این دنیا نیاز داریم.»
مادر جو و خواسته‌هایش را به کلی نادیده می‌گیرد و می‌گوید:«“ما” به معلم های بیشتری نیاز داریم.» او همه‌ی اجراهای جو را یک شکست بزرگ می‌شمارد و جو که همیشه خود را در آیینه‌ی او می‌دیده، خودش را به عنوان یک شکست خورده می‌شناسد. البته این افکار دردناک جو پس رانده می‌شوند اما هنوز وجود دارند و بر تصویری که او از خود دارد، تاثیر می‌گذارند؛ مثل ناتوانی او از اداره‌ی کلاس و این واقعیت که به کاری که نمی‌خواهد مشغول است، از طرفی در جامعه‌ی هنری با لقب “معلم دبیرستانی” در معرض طرد قرار دارد.
در بخشی از انیمیشن soul، وقتی جو در جسم یک گربه به زندگی اش باز می‌گردد و روح 22 در جسم او با نارضایتی مادرش رو برو میشود، روح 22 می‌گوید:« جو؟ می‌شه من فرار کنم؟ همونطور که خودت همیشه فرار می‌کنی؟» اما جو در قالب گربه می‌گوید:« نه.. این بار نه…!» با مادرش مخالفت میکند و خواسته هایش را به زبان می‌آورد. در عین حال به صحبت‌های مادرش هم گوش میکند. در این سکانس متوجه می‌شویم که مادر از تولد جو و حتی پیش از آن، به دنبال راهی برای نجات بوده است. راه نجاتی که می‌خواست جو آن را از طریق مخالفت با راه پدرش بسازد.
چرا جو این حرف‌ها را زودتر به مادرش نگفته بود؟ با این که عجله داشت چرا برای صحبت با مادرش وقت گذاشت؟ همانطور که حدس می‌زنید، جو این واقعیت را متوجه شد که نمی‌تواند از زندگی انتظار داشته باشد برای او وقت اضافه در نظر بگیرد. از این رو شجاعت و فاعلیتی پیدا کرد که به این وسیله بتواند روبروی بزرگ ترین تکیه گاهش بایستد و خواسته‌ی خودش را ابراز کند.
شاید این که جو این حرف‌ها را الآن به زبان می‌آورد، به این دلیل باشد که به نوعی از خود قبلی اش خارج شده است و او را هدایت میکند. وقتی جو از بیرون به خودش نگاه میکند، می‌تواند کمتر بترسد، می‌تواند خودش را در حال انجام دادن تجربه‌ها و لذت‌هایی ببیند که خود را از آن‌ها محروم کرده بود.
کسی که می‌تواند از یک قاشق مربای توت فرنگی لذت ببرد، از باقی چیزها هم می‌تواند.
پیت داکتر ( Pete Docter ) سازنده‌ی انیمیشن روح
پیت داکتر متولد 9 اکتبر 1968 در آمریکا، پویانما، کارگردان، فیلم‌نامه‌نویس، صداپیشه و مدیر ارشد استدیو پیکسار (Pixar) است. پیت نویسنده و کارگردان انیمیشن روح است و آن را در حالی که اکران به دلیل شیوع کرونا ویروس عقب افتاده بود، در جشنواره‌ی فیلم لندن 11 اکتبر سال 2020 رو نمایی کرد. پیت داکتر، کارگردان آمریکایی، انیمیشن‌های معروف و به یاد ماندنی دیگری را مانند بالا، شرکت هیولاها، درون و بیرون، ساخته است.
معرفی و نقد انیمیشن soul در The New York Times
استدیو پیکسار این بار با ساخت انیمیشن soul، وارد فضای موسیقیایی و متافیزیک میشود. در این فیلم جری‌ها توضیح می‌دهد که هرکسی جرقه‌ای دارد که آن را به جهان می‌فرستد. جو و روح 22 از این حرف برداشت می کنند که همه یک هدف منحصر به فرد دارند، اشتباهی که منعکس کننده‌ی یک ایدئولوژی رقابتی و حرفه‌ای است و فیلم آن را نادیده نمی‌گیرد.
معرفی فیلم soul در Times of India
فیلم soul دلگرم کننده و تکان دهنده است، فیلمی که فردیت هر فرد و در لحظه بودن را جشن می گیرد. پیام اصلی این فیلم این است که مشکلی ندارد زندگی آن طور که می‌خواهیم پیش نرود وقتی سعی می‌کنیم از همه‌ی لحظه‌های زندگی استفاده کنیم.
“گزارش معرفی فیلم soul در Times of India “
معرفی فیلم Soul در Plugged In
انیمیشن Soul در تلاش است به ما یادآوری کند که زندگی خود یک برکت است ، حتی اگر آنطور که ما برنامه ریزی کرده ایم پیش نرود.
” گزارش معرفی فیلم Soul در Plugged In “
این فیلم برای چه افرادی مناسب است؟
انیمیشن soul بر اساس داستانی ابداعی ساخته شده است و نگاه نتیجه‌گرایانه به زندگی انسان را به چالش می‌کشد. در این جهان که رسانه‌ها و جامعه هر لحظه احساس کم بودن و عقب ماندن را به ما تزریق میکنند، لازم است لحظه ای دست از سر خودمان برداریم و به “زنده بودن” نگاه کنیم. اگر به مباحثی مانند روانشناسی اگزیستانسیالیسم و روانکاوی علاقمندید پیشنهاد می‌کنم این فیلم را ببینید. در ضمن اگر موسیقی جاز دوست دارید، از موسیقی زیبای فیلم و احساسات پرداخته شده و عمیق جو هنگام نواختن لذت خواهید برد.
جرقه، خود کاذب و ماهی‌ای که دنبال اقیانوس می‌گشت
جو گاردنر سال‌ها خودش را فقط با یک چیز تعریف کرده است: جاز. وقتی بالاخره در گروه دوروتیا ویلیامز می‌نوازد، انتظار دارد زندگی‌اش کامل شود، اما فردای آن شب همان آدم قبلی است. دوروتیا داستان ماهی جوانی را برایش می‌گوید که دنبال «اقیانوس» می‌گشت و نمی‌دانست همین حالا در آن شناور است. این صحنه قلب روانکاوانهٔ فیلم است: میل انسانی با رسیدن به یک ابژهٔ خاص تمام نمی‌شود و هر هدفی که وعدهٔ کامل شدن بدهد، دیر یا زود خالی بودنش را نشان می‌دهد.
وینیکات میان «خود واقعی» و «خود کاذب» تمایز می‌گذاشت؛ خود کاذب برای برآوردن انتظار دیگری ساخته میشود و خودانگیختگی را پنهان میکند. جو در دوراهی عجیبی است: معلمی برای او خواست مادر است، اما چسبیدن افراطی به جاز هم به نوعی واکنش به همان نگاه مادر است؛ تلاشی برای اثبات اینکه شکستخورده نیست. فیلم نشان می‌دهد هر دو مسیر، اگر از خود زنده و کنجکاو جدا شوند، به «ارواح گمشده» شبیه می‌شوند؛ کسانی که در وسواس یک کار از زندگی بریده‌اند.
روح ۲۲ روی دیگر این سکه است. او از ترس ناکافی بودن، اصلاً وارد زندگی نمی‌شود. وقتی در بدن جو مزهٔ پیتزا، صدای ساز و افتادن برگ را تجربه میکند، میل به زیستن از بدن و حس‌ها آغاز میشود، نه از یک هدف بزرگ. پایان فیلم، که جو تصمیم می‌گیرد «هر دقیقه» را زندگی کند، همان چیزی است که روانکاوی از آن با پذیرش کمبود و رها کردن رؤیای کامل شدن یاد میکند.
جدول: شخصیت‌ها و مفاهیم انیمیشن روح از نگاه روانکاوی
| عنصر فیلم | در داستان | خوانش روانکاوانه |
|---|---|---|
| جو گاردنر | معلم موسیقی که هویتش را به اجرای جاز گره زده است | خودی که با یک هدف یکی شده و بدون آن فرو می‌ریزد |
| مادر جو | اصرار بر شغل امن معلمی و دیدن اجراها به‌عنوان شکست | آیینه‌ای که کودک خود را در آن شکستخورده میبیند |
| روح ۲۲ | روحی که نمی‌خواهد به زمین برود | ترس از زیستن و پناه بردن به نبودن |
| جرقه | آنچه جو و ۲۲ آن را هدف منحصر به فرد می‌پندارند | میل به زندگی، نه وظیفه یا موفقیت |
| ارواح گمشده | کسانی که در وسواس یک کار از زندگی جدا شده‌اند | غرق شدن در اضطراب و اجبار |
خوانشی تحلیلی از فیلم است، نه توصیف تشخیصی.
پرسش‌های پرتکرار
کارگردان انیمیشن روح (Soul) کیست؟
انیمیشن روح را پیت داکتر، مدیر خلاق پیکسار، با همکاری کمپ پاورز کارگردانی کرده است. داکتر پیش‌تر انیمیشن‌های بالا، شرکت هیولاها و درون و بیرون را ساخته بود.
پیام انیمیشن Soul چیست؟
پیام اصلی فیلم این است که ارزش زندگی به رسیدن به یک هدف بزرگ نیست. لذت بردن از لحظه‌های ساده، مثل یک قاشق مربا یا افتادن برگی از درخت، خودش معنای زنده بودن است.
جرقه در انیمیشن روح یعنی چه؟
جو و روح ۲۲ گمان میکنند جرقه همان هدف یا استعداد خاص هر کس است. اما در پایان معلوم میشود جرقه هدف نیست؛ آمادگی برای زندگی کردن است.
روح ۲۲ چرا نمی‌خواهد به زمین برود؟
روح ۲۲ باور کرده چیزی در زمین ارزش زیستن ندارد و از شکست و ناکافی بودن می‌ترسد. فقط وقتی زندگی را در بدن جو تجربه میکند، میل به زیستن در او بیدار میشود.
رابطهٔ جو و مادرش در Soul چه اهمیتی دارد؟
مادر جو اجراهای او را شکست میداند و جو خودش را در آیینهٔ نگاه مادر شکستخورده میبیند. وقتی جو سرانجام خواستهاش را بیان میکند و مادر هم شنیده میشود، رابطهشان ترمیم میشود.
انیمیشن روح برای کودکان مناسب است؟
انیمیشن روح برای همهٔ سنین ساخته شده، اما مضمونهایش دربارهٔ مرگ، معنا و هویت برای نوجوانان و بزرگسالان عمیقتر است. تماشای مشترک خانوادگی و گفتوگو پس از آن پیشنهاد میشود.
زندگی‌ات فقط یک هدف نیست
اگر احساس می‌کنی ارزشت فقط به موفقیت گره خورده، گفتوگو با یک درمانگر کمک میکند. جلسهٔ معارفه در مرکز تجربه زندگی رایگان است.
فیلم تمام میشود؛ چیزی که در شما تکان خورد نه.
اگر این تحلیل جایی از شما را لمس کرد، می‌توانید دربارهٔ همان جا با یک درمانگر حرف بزنید. جلسهٔ معارفه رایگان است.
شروع تراپی با جلسهٔ معارفه رایگانروانکاوی و روان‌درمانی تحلیلی
نمی‌دانید چه نوع تراپی به شما می‌خورد؟ تست سبک درمانی من رایگان است، ثبت‌نام نمی‌خواهد و دو دقیقه طول می‌کشد. بقیهٔ تست‌های رایگان
