در این مطلب از مجله تجربه زندگی، به معرفی کتاب وقتی نیچه گریست و بررسی جنبه‌های مختلف آن، همچنین معرفی اروین یالوم، نویسنده‌ی این کتاب می‌پردازیم. با ما همراه باشید.
کتاب وقتی نیچه گریست
قصه از اینجا شروع شد؛ پایان قرن نوزدهم. نامه ای از لو سالومه به دکتر بروئر رسید:« آینده ی فلسفه ی آلمان در خطر است. لازم است شما را برای امری بسیار ضروری ملاقات کنم. وعده ی ما ساعت 9 صبح فردا در کافه سورنتو.»
لو سالومه دختر جوانی که به دنبال دکتر بروئر (همکار زیگموند فروید) است تا به کمک این پزشک معروف وینی بتواند نیچه را که از سردرد شدیدی رنج می برد، به درمان جذب کند؛ بدون آنکه نیچه از جریان بویی ببرد.
این مطلب را در بات تجربه هم داریم، همراه پیشنهادهای هم‌خانواده‌اش. دیدن پیشنهادهای مرتبط در بات
لو سالومه خود را به نوعی مسئول بیماری نیچه می داند و تمام آنچه بین او، نیچه و پل اتفاق افتاده بود را برای دکتر بروئر بیان می کند. او اذعان دارد که جسم و ذهن نیچه بیمار است و بیش از هر چیزی از ناامیدی رنج می کشد. به نظر لو سالومه این ناامیدی آنقدر عمیق است که ممکن است در آینده دست به خودکشی بزند. نکته جالب توجه این است که او برای درمان ناامیدی اش از هیچ کسی تقاضای کمک نمی کند.
دکتر بروئر به لو سالومه می گوید دارویی برای درمان ناامیدی نیست.
سالومه جوان چنان او را مجذوب خود و سخنانش می‌کند که نهایتا بروئر درمان نیچه را می‌پذیرد. او با فروید که دوستی عمیقی بین آنهاست ، در مورد بیماری نیچه گفتگوهای بسیاری می‌کند و فروید در جریان درمان گره‌های بسیاری را می‌گشاید.
آیا کتاب وقتی نیچه گریست در خصوص زندگی نیچه است؟
هر چند این داستان حول محور نیچه می‌چرخد، اما با جزئیات به زندگی واقعی او نمی‌پردازد. این رمان آمیزهای از واقعیت و خیال است. شخصیتهای نام برده شده در رمان، افراد برجسته تاریخ اروپا هستند اما قرار گرفتن آن‌ها کنار هم در یک زمان، خلاقیت نویسنده است.
خلاصه‌ای از زندگی نیچه
نیچه در سن 24 سالگی در سمت استادی دانشگاه بازل قرار گرفت. او جوان ترین فرد در نوع خود در تاریخ این دانشگاه به شمار می‌رود. در سال 1879 به خاطر بیماری هایی که در تمام طول عمرش با او همراه بود، از سمت خود در دانشگاه بازل کناره گیری کرد و دهه‌ی بعد عمر خود را به تکمیل نوشته‌ها و آثارش اختصاص داد.
در سال 1889 و در 44 سالگی، قوای ذهنی اش را به طور کامل از دست داد و دچار فروپاشی ذهنی شد. و سال‌های باقی عمرش را تحت مراقبت مادرش و پس از آن خواهرش الیزابت گذراند و در سال 1900 در گذشت.
تحلیل و معرفی کتاب وقتی نیچه گریست
کتاب «وقتی نیچه گریست» یک رمان با مضمون روانشناختی است که از زبان شخصیت اول داستان یعنی دکتر بروئر پزشک معروف وینی، که درمان فیلسوف آلمانی به نام نیچه را به عهده می‌گیرد، بیان می شود. او در اولین دیدارش با نیچه بسیار هوشمندانه برخورد می کند تا بتواند توجه او را برای درمان جلب نماید. بروئر سوالاتی در خصوص روابط نیچه می‌پرسد و در ادامه به او می گوید که این‌ها سوالات معمول پزشکی نیست اما من به تمامیت موجود زنده باور دارم و معتقدم احساس سلامت جسمانی، از سلامت روانی و اجتماعی قابل تفکیک نیست.
این داستان علاوه بر مشکلات شخصی بروئر، به چالش های روند درمان او با نیچه نیز می‌پردازد.
بروئر برای تسهیل روند درمان و تشویق نیچه به صحبت کردن در مورد افکار و احساساتش تصمیم می‌گیرد درمان آنا اُ (گفتگو درمانی) را که به تازگی تجربه کرده است، برای او شرح دهد. بدین ترتیب بین بروئر آرام و دلسوز و نیچه حساس و خوددار گفتگوی تندی ایجاد می‌شود. هر چه آن دو به هم نزدیک تر می‌شوند، بروئر در می‌یابد زمانی می‌تواند نیچه را معالجه کند که نیچه اجازه‌ی این کار را به او بدهد.
آنچه یالوم در این کتاب بیان کرده، آمیزهای از واقعیت و خیال است؛ داستانی خیالی از رویارویی شخصیتهای برجسته‌ی تاریخ اروپا، فردریش نیچه، یوزف بروئر و زیگموند فروید، که روایت داستان را جذاب تر می‌کند.
اروین د. یالوم در این رمان علاوه بر تکنیک‌های درمانی بسیاری مانند تداعی آزاد و تاویل رویا، به معرفی درمان اگزیستانسیال و رابطه‌ی عمیق بین درمانگر و مراجع که بسیار اهمیت دارد نیز می پردازد.
این کتاب نوعی تقابل بین فلسفه و روانکاوی است و چگونگی شکل گیری ایده‌ی درمان روانکاوی را در ذهن فروید جوان به تصویر می‌کشد.
اروین یالوم نویسنده‌ی کتاب وقتی نیچه گریست
اروین د. یالوم نویسنده‌ی کتاب وقتی نیچه گریست، در سال 1931 در واشنگتن دی.سی (ایالت متحده آمریکا) به دنیا آمد. او عاشق کتاب خواندن بود و بیشتر وقت خود را در خانه با خواندن کتاب می‌گذراند. وی می‌گوید: «در انتخاب کتاب‌ها هیچ راهنمایی نداشتم، زیرا والدینم حتی از تحصیلات عمومی هم بی‌بهره بوده‌اند.»
یالوم روانپزشک ،روان‌درمانگر ، گروه‌درمانگر اگزیستانسیال (هستی گرا) ، استاد بازنشسته دانشگاه استنفورد ، از برجسته‌ترین رمان نویسان حوزه‌ی روانشناختی است که آثار بسیار ارزشمندی از جمله دژخیم عشق، دروغگویی روی مبل، درمان شوپنهاور و مامان و معنای زندگی به قلم او به رشته تحریر در آمده‌اند. او معتقد است از باروخ اسپینوزا، آرتور شوپنهاور و اتو رانک در نوشته‌هایش تاثیر گرفته‌است.
نظراتی درباره‌ی کتاب وقتی نیچه گریست
بوستن گلوب می نویسد: این کتاب، تحقیقی موشکافانه و رمانی هوشمندانه و سرشار از تخیل است.
تئودور روزاک، نویسنده کتاب کورسو می‌نویسد: وقتی نیچه گریست پس از دژخیم عشق (جلاد عشق) گامی رو به جلو برای اروین یالوم محسوب می‌شود. او افکار ژرف انسانی را در لفافه داستانی بی‌نظیر بیان می‌کند. بیش از این چه می‌توان خواست؟
ترجمه‌ی کتاب وقتی نیچه گریست
کتاب وقتی نیچه گریست در ایران به سه عنوان ترجمه و منتشر شده است. مترجمان و نشرها عبارتند از:
وقتی نیچه گریست : ترجمه سپیده حبیب، نشر قطره
و نیچه گریه کرد : ترجمه مهشید میرمعزی، نشر نی
هنگامی که نیچه گریست : ترجمه کیومرث پارسای، نشر جامی
کتاب وقتی نیچه گریست برای چه کسانی مناسب است؟
این کتاب برای افرادی که اهل ادبیات، فلسفه، هستی گرایی و انسان شناسی، بالاخص روانشناسی هستند ، می‌تواند بسیار جذاب و آموزنده باشد.
اگر دانشجوی روانشناسی یا درمانگر هستید، با هر نوع رویکردی این کتاب می‌تواند برای ارتباط بهتر با مراجع به شما کمک کند، با خواندن این کتاب با تصویر سازی بسیار قوی، در هر لحظه از زمان کافی است چشمانتان را ببندید، آن وقت به راحتی می‌توانید خود را جای درمانگر و یا بیمار تجسم کنید.
علاقمندان به نویسندگی و حوزه ادبی، از این رمان فاخر می‌توانند الهام بگیرند. این رمان علی رغم صحنه های دلخراشی که از ناامیدی نیچه به تصویر کشیده است، می‌تواند با چالش‌هایی که بین شخصیتهای داستان وجود دارد، ایجاد جذابیت کند.
وقتی جای درمانگر و مراجع عوض می‌شود
یکی از هوشمندانه‌ترین گره‌های رمان این است که بروئر برای نزدیک شدن به نیچهٔ مغرور و خوددار، پیشنهاد می‌کند نیچه «پزشک روح» او شود؛ یعنی ظاهراً جای درمانگر و مراجع عوض می‌شود. بروئر از وسواس فکری‌اش دربارهٔ برتا، همان آنا اُ، و از ناخشنودی‌اش از زندگی و ازدواج حرف می‌زند و به این ترتیب، خودش هم درمان می‌شود. یالوم با این بازی نشان میدهد که در رابطهٔ درمانی، هر دو طرف درگیرند و تغییر فقط در یک سو اتفاق نمی‌افتد. آنچه روانکاوی بعدها «انتقال» و «انتقال متقابل» نامید، در گفت‌وگوهای این دو مرد پیداست.
رمان همچنین مقدمه‌ای داستانی بر اندیشهٔ خود یالوم است. او در کتاب «رواندرمانی اگزیستانسیال» از چهار دلمشغولی بنیادین انسان سخن می‌گوید: مرگ، آزادی، تنهایی و بی‌معنایی. نیچه و بروئر در رمان با همین چهار مسئله دست‌وپنجه نرم میکنند. ایدهٔ «بازگشت جاودان» نیچه در رمان به پرسشی درمانی تبدیل می‌شود: اگر قرار بود همین زندگی را بی‌نهایت بار تکرار کنی، آیا آن را انتخاب می‌کردی؟
از این منظر، اشک‌های نیچه در پایان رمان فقط نشانهٔ شکستن غرور او نیست؛ لحظه‌ای است که فیلسوف تنها اجازه میدهد دیگری به رنجش نزدیک شود. کمک خواستن، که لو سالومه در آغاز گفته بود نیچه هرگز انجامش نمی‌دهد، سرانجام ممکن می‌شود.
جدول: شخصیتهای اصلی رمان وقتی نیچه گریست
| شخصیت | در واقعیت تاریخی | نقش در رمان |
|---|---|---|
| فریدریش نیچه | فیلسوف آلمانی و استاد پیشین دانشگاه بازل | بیماری ناامید که کمک خواستن برایش دشوار است |
| یوزف بروئر | پزشک وینی، درمانگر آنا اُ و همکار فروید | درمانگری که خودش هم با رنج‌های شخصی درگیر است |
| زیگموند فروید | پزشک جوان و بعدها بنیان‌گذار روانکاوی | دوست و هم‌صحبت بروئر که در گشودن گره‌ها کمک می‌کند |
| لو سالومه | نویسنده و روشنفکر، نزدیک به نیچه و پل ره | کسی که درمان نیچه را به بروئر پیشنهاد میدهد |
دیدار این شخصیت‌ها در رمان خیالی است و با جزئیات زندگی واقعی آن‌ها یکی نیست.
پرسش‌های پرتکرار
آیا وقتی نیچه گریست داستان واقعی است؟
نه. شخصیتهای رمان افراد واقعی تاریخ اروپا هستند، اما دیدار و درمان نیچه به دست بروئر ساختهٔ تخیل یالوم است. رمان آمیزهای از واقعیت تاریخی و خیال است.
بهترین ترجمهٔ وقتی نیچه گریست کدام است؟
این کتاب در ایران با سه ترجمه منتشر شده است: سپیده حبیب (نشر قطره)، مهشید میرمعزی با عنوان «و نیچه گریه کرد» (نشر نی) و کیومرث پارسای با عنوان «هنگامی که نیچه گریست» (نشر جامی). انتخاب بیشتر به سلیقهٔ خواننده بستگی دارد.
اروین یالوم کیست؟
اروین د. یالوم روانپزشک آمریکایی، استاد بازنشستهٔ دانشگاه استنفورد و از چهرههای اصلی رواندرمانی اگزیستانسیال و گروهدرمانی است. رمانهایی مثل درمان شوپنهاور و دروغگویی روی مبل هم از اوست.
آنا اُ در رمان وقتی نیچه گریست کیست؟
آنا اُ نام مستعار برتا پاپنهایم است؛ زنی که بروئر او را با روش «گفتاردرمانی» درمان کرد. بروئر در رمان این تجربه را برای نیچه شرح میدهد تا او را به حرف زدن دربارهٔ افکار و احساساتش تشویق کند.
خواندن وقتی نیچه گریست برای دانشجوی روانشناسی مفید است؟
بله. رمان تصویری زنده از رابطهٔ درمانی، مقاومت، کمک خواستن و درمان اگزیستانسیال میدهد و برای درمانگران با هر رویکردی دربارهٔ ارتباط با مراجع آموزنده است.
مضمون اصلی وقتی نیچه گریست چیست؟
مضمون اصلی رویارویی فلسفه و رواندرمانی است: ناامیدی، تنهایی، مرگ و آزادی. رمان نشان میدهد درمانگر و مراجع هر دو در رابطهٔ درمانی تغییر میکنند.
گاهی کمک خواستن سخت‌ترین قدم است
نیچهٔ رمان یالوم هم برای درمان ناامیدی‌اش از کسی کمک نمی‌خواست. در مرکز تجربه زندگی جلسهٔ معارفه رایگان است و تغییر درمانگر هزینه ندارد.
کتاب بسته می‌شود؛ پرسشش می‌ماند.
اگر این متن پرسشی در شما باز کرد، می‌توانید همان را به اتاق درمان ببرید. جلسهٔ معارفه رایگان است.
شروع تراپی با جلسهٔ معارفه رایگانروانکاوی و رواندرمانی تحلیلی
نمی‌دانید چه نوع تراپی به شما می‌خورد؟ تست سبک درمانی من رایگان است، ثبت‌نام نمی‌خواهد و دو دقیقه طول می‌کشد. بقیهٔ تست‌های رایگان
