این متن بخشی از تحلیل روانکاوانه فیلم و سریال در مجلهٔ تجربه است.
این مستند چهار ساعته به چهار قسمت مجزا و حدودا یک ساعته تقسیم شده است.
قسمت اول: ماشینهای شادی
اولین قسمت این مستند، مربوط به ادوارد برنیز (Edward Bernays)، خواهرزاده فروید و یکی از تأثیرگذارترین پیشگامان در حوزه روابط عمومی است. برنیز با متوسل شدن به این نظریهٔ دایی‌اش که نیروهای تهاجمی خشونت و غرایز جنسی در وجود بشریت پنهان هستند، این نیروها و تمایلات را برای ترویج تفکر گروهی دستکاری کرد؛ ابتدا به قصد تحریک حمایت وطن‌پرستانه شهروندان ایالات متحده در طول جنگ جهانی اول و بعد در حوزه تبلیغات.
این مطلب را در بات تجربه هم داریم، همراه پیشنهادهای هم‌خانواده‌اش. دیدن پیشنهادهای مرتبط در بات
ادوارد لوئیس جیمز برنِیز، به مرد نامرئی دستکاری افکار عمومی معروف بود. او اصالتا اتریشی-آمریکایی و زاده ۲۲ نوامبر ۱۸۹۱، درگذشته ۹ مارس ۱۹۹۵ است. همچنین در آگهی درگذشتش «پدر روابط عمومی» نامیده شد. برنیز بنیان‌گذار و پیشرو در زمینه روابط عمومی و پروپاگاندا بود و کمپین «مشعل‌های آزادی» برای ترویج سیگار کشیدن زنان از مشهورترین کارهای اوست. مجله لایف او را جزو ۱۰۰ نفر تأثیرگذارترین آمریکایی‌های سده ۲۰ میلادی نامید.
برنیز در سال 1995 و در 103 سالگی درگذشت. وی تا یک سال قبل از مرگش، یعنی تا سن 102 سالگی، همچنان فعال بود و در عرصه روابط عمومی مشاوره می‌داد و سخنرانی می‌کرد.
قسمت اول مستند قرن خود را در ویدیوی زیر ببینید:
قسمت دوم: مهندسی رضایت
احتمالا تاریک‌ترین تصویر از نظریه فروید را بتوان در حکومت نازی‌‌ها طی جنگ جهانی دوم دید. دومین قسمت این مستند تلاش‌های برنیز و آنا فروید (دختر زیگموند فروید) را بازگو می‌کند که همراه دولت آمریکا، برای ابداع روش‌هایی برای سرکوب پتانسیل وحشیانه ذهن انسان همکاری کردند. دولت بر این باور بود که تنها از طریق این فعالیت‌ها یک دموکراسی هارمونیک امکان‌پذیر خواهد بود.
در ویدیوی زیر قسمت دوم مستند قرن خود را ببینید:
بخش سوم: پلیسی درون سر همه ما وجود دارد، او باید از بین برود
بخش سوم مستند قرن خود در طول دوره‌ای بسیار متفاوت در تاریخ آمریکا رخ می‌دهد: دهه‌ی 1960. همان‌طور که مخالفان فروید مورد توجه قرار می‌گرفتند، نسل جوانی هم که مصمم بودند امیال درونی‌شان را بپذیرند و آن‌ها را آشکار کنند، به این روند شستشوی ذهنی کمپانی‌های بزرگ اعتراض کردند. به پیروی از این نسل، شرکت‌های بزرگ و رسانه‌های تبلیغاتی درصدد برآمدند تا با کمک ایده ویلهلم رایش، جامعه را به شکل دیگری به سمت رام بودن ببرند.
قسمت چهارم: هشت نفر در کترینگ شراب مینوشند
بخش پایانی ما را به دنیای سیاست می‌برد. در طول دهه 1990، حزب دموکرات در اقدامی ناامیدکننده برای بازپس‌گیری کاخ سفید، به گروه‌های متمرکز روی آورد. مستند در همین بخش به حزب کارگر تونی بلر در بریتانیا هم می‌پردازد و متیو فروید، کارشناس روابط عمومی و نتیجهٔ زیگموند فروید، از چهره‌های این روایت است. حزب با اتکا به گروه‌های متمرکز، کمپین‌های خود را برای برآورده کردن درونی‌ترین خواسته‌های مردم آمریکا تنظیم کرد. مدت کوتاهی پس از آن، بیل کلینتون چهل و دومین رئیس‌جمهور ایالات متحده شد.
آدام کورتیس، سازنده مستند قرن خود
کوین آدام کورتیس (متولد ۲۶ می ۱۹۵۵) کارگردان و فیلم‌ساز انگلیسی است. کورتیس زمینه علایق خود را پیرامون «قدرت و نحوه کارکرد آن در جامعه» می‌داند و آثار او در حوزه کشف روابط جامعه‌شناسی و روانشناسی و فلسفه و تاریخ سیاسی است. کورتیس شغل خود را روزنامه‌نگاری توصیف می‌کند که رسانه‌اش فیلم است و می‌کوشد اتفاقات را از این طریق تشریح کند. فیلم‌های او بارها برنده جایزه تلویزیونی آکادمی بریتانیا (BAFTA) شده‌اند.
سخن پایانی
تصمیم با شماست که این تکنیک‌ها را در جهت هدایت و سلامت جامعه بدانید، یا همه آن‌ها به نظرتان انحراف از مسیر انسانی باشند. مستند قرن خود بسیاری از حقایق اساسی بشر را توضیح می‌دهد؛ اینکه در نهایت ما انسان‌ها در برابر نیاز به کنترل شدن آسیب‌پذیر هستیم.
منابع
منبع 1 / منبع 2 / منبع 3
مستند قرن خود از نگاه روانکاوی چه می‌گوید؟
ادعای اصلی آدام کورتیس این است که در قرن بیستم، کشف فروید دربارهٔ ناهشیار از اتاق درمان بیرون آمد و به ابزاری برای مدیریت توده‌ها بدل شد. برنیز به‌جای آنکه شهروندان را افرادی خردمند فرض کند، با امیال پنهانشان حرف زد و کالا را به نمادی از هویت و آزادی بدل کرد. در این روایت، «خود» از شهروندی که در اندیشهٔ خیر جمعی است، به مصرفکنندهای فروکاسته می‌شود که باید مدام راضی نگه داشته شود.
این روایت یادآور تحلیل فروید در «روانشناسی گروهی و تحلیل ایگو» (۱۹۲۱) است: گروه‌ها وقتی رهبر یا تصویری مشترک را جای آرمان درونی خود می‌نشانند، تکانه‌ها و هیجان‌هایشان راحت‌تر جهت داده می‌شود. مستند همچنین به روانشناسی ایگو در آمریکا می‌پردازد؛ رویکردی که با نام آنا فروید گره خورده و بر تقویت و سازگار کردن ایگو تأکید داشت. منتقدانی مانند ژاک لکان همین تأکید بر «سازگاری» را دور شدن از کشف اصلی فروید می‌دانستند.
پرسشی که مستند پیش روی بیننده می‌گذارد هنوز تازه است: اگر میل ما را می‌توان شناخت و برانگیخت، چه کسی از این شناخت سود می‌برد؟ روانکاوی در اتاق درمان می‌کوشد سوژه را با میل خودش آشنا کند، نه اینکه میلش را برای دیگری مدیریت کند.
جدول: چهار قسمت مستند قرن خود
| قسمت | عنوان | محور |
|---|---|---|
| اول | ماشینهای شادی (Happiness Machines) | ادوارد برنیز و تولد روابط عمومی |
| دوم | مهندسی رضایت (The Engineering of Consent) | برنیز، آنا فروید و مدیریت ذهن توده پس از جنگ |
| سوم | پلیسی درون سر همه ماست، باید نابود شود | دههٔ ۱۹۶۰، ویلهلم رایش و جنبش‌های خودشکوفایی |
| چهارم | هشت نفر در کترینگ شراب مینوشند | گروه‌های متمرکز و سیاست دههٔ ۱۹۹۰ |
بی‌بی‌سی، ۲۰۰۲؛ ساختهٔ آدام کورتیس
پرسش‌های پرتکرار
سازندهٔ مستند قرن خود کیست؟
آدام کورتیس، مستندساز بریتانیایی که در آثارش به قدرت و نحوهٔ کارکرد آن در جامعه می‌پردازد. مستند در سال ۲۰۰۲ از بی‌بی‌سی پخش شد.
ادوارد برنیز کیست؟
خواهرزادهٔ زیگموند فروید و از پیشگامان روابط عمومی که در آگهی درگذشتش «پدر روابط عمومی» نامیده شد. او ایده‌های دایی‌اش دربارهٔ ناهشیار را در تبلیغات به کار برد.
مستند قرن خود چند قسمت است؟
چهار قسمت حدوداً یکساعته: ماشینهای شادی، مهندسی رضایت، پلیسی درون سر همه ما، و هشت نفر در کترینگ شراب مینوشند.
«مهندسی رضایت» یعنی چه؟
عنوان مقاله و ایدهٔ برنیز برای شکل دادن به افکار عمومی با شناخت امیال و هیجان‌های مردم، به‌جای خطاب کردن عقل آن‌ها.
پیام اصلی مستند قرن خود چیست؟
اینکه شناخت امیال ناهشیار میتواند به ابزار کنترل بدل شود و بازار و سیاست، شهروند را به مصرفکنندهای تبدیل کنند که باید امیالش برآورده شود.
کدام اعضای خانوادهٔ فروید در مستند حضور دارند؟
ادوارد برنیز، خواهرزادهٔ فروید؛ آنا فروید، دختر او؛ و متیو فروید، نتیجهٔ او و کارشناس روابط عمومی در بریتانیا.
میل تو مال کیست؟
شناختن میل خود، به‌جای آنکه دیگران آن را برایت تعریف کنند، در روان‌درمانی ممکن می‌شود. جلسهٔ معارفه در مرکز تجربه زندگی رایگان است و تغییر درمانگر هزینه ندارد.
فیلم تمام می‌شود؛ چیزی که در شما تکان خورد نه.
اگر این تحلیل جایی از شما را لمس کرد، می‌توانید دربارهٔ همان جا با یک درمانگر حرف بزنید. جلسهٔ معارفه رایگان است.
شروع تراپی با جلسهٔ معارفه رایگانروانکاوی و روان‌درمانی تحلیلی
نمی‌دانید چه نوع تراپی به شما می‌خورد؟ تست سبک درمانی من رایگان است، ثبت‌نام نمی‌خواهد و دو دقیقه طول می‌کشد. بقیهٔ تست‌های رایگان
