عزت نفس؛ صدایی که از بیرون آمده و درونی شده است

اعتماد به نفس دربارهٔ توانایی است: می‌توانم این کار را انجام دهم. عزت نفس دربارهٔ ارزش است: من ارزش دارم حتی وقتی این کار را نتوانم.

به همین دلیل آدم‌های بسیار موفق هم ممکن است عزت نفس پایین داشته باشند. موفقیت بیشتر، این حفره را پر نمی‌کند؛ فقط مدت کوتاهی ساکتش می‌کند.

بیشتر کسانی که با این مسئله می‌آیند یک صدای ثابت درونی دارند که با لحنی تحقیرآمیز حرف می‌زند. نکتهٔ مهم این است که آن لحن معمولاً لحن خود آدم نیست؛ لحن کسی است که روزی این‌طور حرف می‌زد.

در جلسه، یکی از اولین کارها این است که این صدا از صدای خودتان جدا شود تا بشود با آن حرف زد به‌جای اینکه باورش کنید.

کودک ارزش خودش را از آینهٔ نگاه مراقبانش یاد می‌گیرد. وقتی آن آینه سرد، بی‌ثبات، مقایسه‌گر یا مشروط باشد، آنچه درونی می‌شود این است که ارزش من به عملکردم بسته است.

به همین دلیل در تجربه، مقاله‌های پدر خودشیفته و مادر خودشیفته پرخواننده‌ترین‌ها هستند؛ آن الگو برای بسیاری آشناست.

وقتی ارزش به عملکرد گره خورده باشد، هر کار تبدیل به آزمون ارزش می‌شود. نتیجه‌اش یا کمال‌گرایی فرساینده است یا اجتناب و تعویق، چون تا شروع نکنم معلوم نمی‌شود که نمی‌توانم.

اگر این بخش برایتان آشناست، صفحهٔ اهمال‌کاری را هم بخوانید.

پذیرفتن رفتاری که نباید پذیرفته شود، عذرخواهی مکرر، ناتوانی در نه گفتن، و چسبیدن به رابطه‌ای که آسیب می‌زند؛ همه می‌توانند نشانهٔ همین باشند.

برعکسش هم هست: خودبزرگ‌بینی و تحقیر دیگران گاهی پوششی روی همان احساس بی‌ارزشی است.

تکرار جمله‌ای که باورش ندارید معمولاً حس تقلبی بودن می‌سازد و گاهی حال را بدتر می‌کند. عزت نفس با تلقین ساخته نمی‌شود؛ در یک رابطه ساخته می‌شود.

به همین دلیل خودِ رابطهٔ درمانی اینجا ابزار اصلی کار است: تجربهٔ ثابتِ دیده شدن بدون شرط، چیزی است که هیچ کتابی جایش را نمی‌گیرد.

کتاب و تمرین می‌توانند آگاهی بدهند، ولی عزت نفس در رابطه ساخته می‌شود و در رابطه هم ترمیم می‌شود. به همین دلیل رابطهٔ درمانی اینجا خودش ابزار اصلی است.

این معمولاً کار کوتاه‌مدتی نیست، چون الگو سال‌ها ساخته شده. ولی تغییر در نحوهٔ برخورد با منتقد درونی معمولاً زودتر از تغییر خودِ باور دیده می‌شود.

رویکردهای تحلیلی روی ریشهٔ رابطه‌ای کار می‌کنند، طرحواره‌درمانی روی الگوهای تثبیت‌شده، و هیجان‌مدار روی تجربهٔ هیجانی. تست سبک درمانی من کمک می‌کند بفهمید کدام به شما نزدیک‌تر است.

برای مراجعان ساکن ایران از ۱٬۵۰۰٬۰۰۰ تا ۳٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان، بسته به تراپیست و نوع خدمت. برای فارسی‌زبانان ساکن خارج از ایران ۲۵ یورو برای دانشجو و ۳۵ یورو برای بقیه. جلسهٔ معارفه رایگان است.

مؤثر است، چون بازخورد واقعی از چند نفر، حدس‌های منفی دربارهٔ خود را به چالش می‌کشد. معمولاً بعد از چند جلسهٔ فردی پیشنهاد می‌شود.

در هر مرحله می‌توانید بدون هزینهٔ اضافه تراپیست را عوض کنید. در این مسئله، گفتن همین نارضایتی در جلسه خودش بخشی از کار است.