بیمهٔ آلمان کِی هزینهٔ
روان‌درمانی خصوصی را می‌دهد

نظام آلمان چهار پله دارد. یک: Psychotherapeutische Sprechstunde، برای بزرگسالان تا شش واحد بیست‌وپنج دقیقه‌ای یعنی صد و پنجاه دقیقه در هر دورهٔ بیماری. دو: Akutbehandlung یا درمان فوری، تا بیست‌وچهار واحد بیست‌وپنج دقیقه‌ای، بدون نیاز به تأیید قبلی بیمه. سه: جلسات آزمایشی (probatorische Sitzungen)، برای بزرگسالان دو تا چهار جلسه. چهار: درمان کوتاه‌مدت تا دوازده جلسه و پس از آن دوازده جلسهٔ دیگر، یا درمان بلندمدت.

سقف درخواست اول درمان بلندمدت انفرادی به روش درمان بستگی دارد: درمان سیستمی تا سی‌وشش جلسه، رفتاردرمانی تا شصت جلسه، روان‌درمانی با مبنای روان‌پویشی تا شصت جلسه، و روان‌درمانی تحلیلی تا صد و شصت جلسه. هر جلسه پنجاه دقیقه است و حداکثر سه جلسهٔ انفرادی در هفته مجاز است.

فقط چهار روش، که به آن‌ها Richtlinienverfahren می‌گویند: روان‌درمانی تحلیلی، روان‌درمانی با مبنای روان‌پویشی، رفتاردرمانی و درمان سیستمی. گشتالت، سایکودراما، هیپنوتراپی، مشاوره و کوچینگ جزو این فهرست نیستند و بیمهٔ دولتی هزینه‌شان را نمی‌پردازد.

Kassensitz مجوز محدود و برنامه‌ریزی‌شدهٔ کار با بیمهٔ دولتی است. فقط درمانگری که Kassensitz دارد می‌تواند مستقیم از بیمه صورت‌حساب بگیرد. درمانگری که مطب خصوصی دارد و Kassensitz ندارد، به‌طور عادی از بیمهٔ دولتی پول نمی‌گیرد و تنها راه پوشش هزینهٔ او همین مسیر Kostenerstattung است.

مرکز نوبت‌دهی (Terminservicestelle) باید ظرف یک هفته ارجاع بدهد و نوبت نباید بیش از چهار هفته بعد باشد، یعنی روی هم حداکثر پنج هفته. برای درمان فوری، نوبت حداکثر دو هفتهٔ بعد. برای استفاده از آن به کد ارجاع روی فرم PTV 11 نیاز دارید. نکتهٔ مهم: این مرکز فقط برای مشاورهٔ اولیه، درمان فوری و جلسات آزمایشی نوبت پیدا می‌کند و برای درمان کوتاه‌مدت یا بلندمدت جا پیدا نمی‌کند.

بر پایهٔ بررسی اتحادیهٔ فدرال روان‌درمانگران آلمان روی حدود سیصد هزار بیمه‌شده، میانگین فاصله از جلسهٔ مشاورهٔ اولیه تا شروع درمان صد و چهل و دو روز بوده است. این داده از سه‌ماههٔ اول سال دو هزار و نوزده است و عدد ملی تازه‌تری از منبع رسمی منتشر نشده. در همان بررسی، کمتر از نوزده درصد در همان فصل درمان را شروع کردند و بیش از ده درصد یک سال یا بیشتر منتظر ماندند.

سه هفته از دریافت درخواست، یا پنج هفته اگر نظر کارشناسی پزشکی گرفته شود. اگر بیمه این مهلت را بدون اطلاع کتبی موجه از دست بدهد، خدمت «تأییدشده تلقی» می‌شود؛ به این قاعده Genehmigungsfiktion می‌گویند و دادگاه اجتماعی دورتموند در ژانویهٔ دو هزار و شانزده آن را تأیید کرده است.

یک ماه از تاریخ دریافت تصمیم فرصت اعتراض کتبی دارید. اعتراض تلفنی یا ایمیلی معتبر نیست و ارسال سفارشی توصیه می‌شود. اگر اعتراض هم رد شد، یک ماه فرصت شکایت در دادگاه اجتماعی دارید که معمولاً برای بیمه‌شده رایگان است. اگر بیمه ظرف سه ماه اصلاً تصمیم نگیرد، طرح دعوای عدم اقدام ممکن است.

معمولاً شما اول پرداخت می‌کنید و بعد بیمه بازپرداخت می‌کند. صورت‌حساب درمانگر خصوصی را می‌گیرید و به بیمه می‌دهید. توجه کنید که بیمه ممکن است همهٔ مبلغ تعرفهٔ خصوصی را نپردازد و بخشی بر عهدهٔ خودتان بماند.

بیمهٔ دولتی هزینهٔ مترجم را نمی‌پردازد. دادگاه عالی اجتماعی آلمان در سال دو هزار و هشت و دادگاه ایالتی نیدرزاکسن-برمن در سال دو هزار و هجده هر دو همین را گفته‌اند. تنها استثنا مترجم زبان اشاره برای ناشنوایان است. طرح‌های قانونی برای تبدیل ترجمه به خدمت بیمه تا امروز به قانون تبدیل نشده‌اند.

یک تمایز مهم: حق مطالبهٔ درمان به زبان مادری وجود ندارد، ولی اگر درمانگری هم Approbation و هم Kassensitz داشته باشد و فارسی صحبت کند، جلسه به فارسی کاملاً عادی از بیمه پرداخت می‌شود. پس راه درست، پیدا کردن درمانگر فارسی‌زبان دارای مجوز آلمان است. کانون‌های ایالتی روان‌درمانگران فهرست زبانی دارند؛ برای نمونه کانون ایالت هسن فهرست درمانگران فارسی‌زبان را منتشر می‌کند.

در دورهٔ اول اقامت، دسترسی بر پایهٔ مادهٔ چهار و مادهٔ شش قانون خدمات پناهجویان است و روان‌درمانی معمولاً از مسیر مادهٔ شش تأمین می‌شود، با درخواست کتبی به Sozialamt. نکتهٔ تازه و مهم: از بیست‌وهفتم فوریهٔ دو هزار و بیست‌وچهار، مهلت رسیدن به خدمات هم‌سطح از هجده ماه به سی‌وشش ماه افزایش یافته است. بیشتر متن‌های فارسی موجود هنوز عدد قدیمی را می‌نویسند. مراکز روان‌اجتماعی شبکهٔ سراسری هم با مترجم کار می‌کنند.

پرسش‌های متداول روان‌درمانی، اتحادیهٔ فدرال پزشکان بیمه (KBV) · صفحهٔ روان‌درمانی ۱۱۶۱۱۷ · اطلاعیهٔ اتحادیهٔ فدرال روان‌درمانگران آلمان دربارهٔ صد و چهل و دو روز انتظار، دسامبر دو هزار و بیست‌ودو · اطلاعیهٔ کانون روان‌درمانگران نوردراین-وستفالن دربارهٔ برقرار بودن بند ۳ مادهٔ ۱۳، اکتبر دو هزار و هفده · راهنمای بیماران اتحادیهٔ فدرال روان‌درمانگران دربارهٔ Kostenerstattung · راهنمای مرکز مصرف‌کنندگان دربارهٔ اعتراض به بیمه · رأی دادگاه عالی اجتماعی آلمان، پروندهٔ B 6 KA 40/06 R · صفحهٔ خدمات هم‌سطح قانون پناهجویان در asyl.net.

بله. بند ۳ مادهٔ ۱۳ قانون اجتماعی پنجم لغو نشده و کانون روان‌درمانگران نوردراین-وستفالن پس از اصلاح سال دو هزار و هفده صریحاً تأیید کرده که این مسیر همچنان برقرار و موجه است. اصلاح مالی سال دو هزار و بیست‌وشش از ژانویهٔ دو هزار و بیست‌وهفت سقف بیماران هر درمانگر را کاهش می‌دهد که احتمال طولانی‌تر شدن انتظار را بیشتر می‌کند.

قانون عدد مشخصی نگفته است. آنچه هست توصیهٔ اتحادیهٔ فدرال روان‌درمانگران و رویهٔ جاری است: دست‌کم سه تا پنج درمانگر دارای Kassensitz باید رد کرده باشند و هر رد باید مکتوب ثبت شده باشد. هر کس عدد قطعی قانونی به شما بگوید، منبعش را بپرسید.

نه به‌عنوان دلیل رد. کانون روان‌درمانگران نوردراین-وستفالن تصریح کرده که بیمه باید سریع و بدون بوروکراسی تصمیم بگیرد، تشخیص جلسهٔ مشاورهٔ اولیه را بپذیرد و حق ندارد صرفاً با ارجاع به مشاورهٔ اولیه یا درمان فوری درخواست را رد کند.

هیچ منبع رسمی‌ای درصد پذیرش یا رد منتشر نکرده است، پس هر عددی که جایی ببینید مستند نیست. آنچه مستند است دلایل رایج رد است: نبود فرم PTV 11، فهرست ناقص ردها، و نبود گواهی فوریت.

هزینهٔ هر جلسه برای مراجعان ساکن خارج از ایران بیست‌وپنج یورو برای دانشجو و سی‌وپنج یورو برای بقیه است و جلسهٔ معارفه رایگان است. بیمهٔ دولتی آلمان این هزینه را نمی‌پردازد، چون تراپیست‌های تجربه مجوز آلمان ندارند. این دو مسیر جایگزین هم نیستند و بسیاری از مراجعان تا پیدا شدن نوبت آلمانی از تراپی فارسی استفاده می‌کنند.

نه. این متن از منابع رسمی آلمانی نوشته شده و تاریخ بازبینی دارد، ولی قواعد تغییر می‌کنند و شرایط هر پرونده فرق دارد. برای تصمیم نهایی با خود بیمه، کانون روان‌درمانگران ایالت خودتان یا یک مشاور حقوقی تماس بگیرید.