Every Brilliant Thing
از یک مونولوگ کوتاه تا تهران

قصهٔ نمایش

راوی هفت ساله است که مادرش برای اولین بار اقدام به خودکشی می‌کند. پسر برای اینکه به مادرش نشان بدهد چه چیزهایی ارزش زنده ماندن دارند، فهرستی شروع می‌کند: بستنی، آب‌بازی، اجازهٔ دیروقت بیدار ماندن. فهرست با او بزرگ می‌شود؛ در نوجوانی، دانشگاه، عاشق شدن، ازدواج و روزهایی که افسردگی سراغ خودش می‌آید.

نمایش یک‌نفره است اما تنها نیست. پیش از شروع، شماره‌هایی از فهرست به تماشاگرها داده می‌شود و هر وقت راوی شماره‌ای را صدا کرد، تماشاگر آن مورد را بلند می‌خواند. چند تماشاگر هم نقش‌های کوچکی می‌گیرند: دامپزشک، پدر، معلم یا مشاور مدرسه با عروسک جورابی‌اش. برای همین هیچ دو اجرایی شبیه هم نیست.

ریشه‌ها: از «یادداشت‌های جلد» تا لودلو

۲۰۰۶

دانکن مک‌میلان یک مونولوگ پانزده تا بیست دقیقه‌ای به نام «یادداشت‌های جلد» (Sleeve Notes) برای بازیگری به نام رزی تامسون نوشت؛ هستهٔ اولیهٔ فهرست.

۲۰۰۹

فهرست در جشنوارهٔ لتیتود به یک اثر نمایشگاهی تبدیل شد: چهار روز اجرای پیوسته با موردهایی که مردم در فیس‌بوک و در محل اضافه می‌کردند. فهرست جمعیِ ما ادامهٔ همین ایده است.

۲۰۱۳

مک‌میلان و کارگردان، جورج پرین، با جانی داناهو، کمدین و نوازنده، متن را به نمایشی حدود هفتاد دقیقه‌ای گسترش دادند. اولین اجرای کامل در ۲۸ ژوئن ۲۰۱۳ در جشنوارهٔ فرینج لودلو در انگلستان بود.

ادینبورو، نیویورک و HBO

در ۲۰۱۴ نمایش به جشنوارهٔ فرینج ادینبورو رسید و از آنجا به آف‌برادوی رفت؛ چهار ماه اجرا در تئاتر بارو استریت نیویورک. اجرای لندن در تئاتر اورنج تری برگزار شد. HBO Documentary Films سه اجرای سال ۲۰۱۵ را ضبط و تدوین کرد و نسخهٔ تصویری در ۲۰۱۶ پخش شد.

حدود ۴۰۰ اجرا در ۶۳ کشور

تا سال ۲۰۲۴ حدود ۴۰۰ اجرای حرفه‌ای از این متن در ۶۳ کشور روی صحنه رفته است؛ از کنیا و کره تا سنگاپور، آلمان، بنگلادش و ژاپن. هر اجرا فهرست را با فرهنگ خودش بازنویسی کرده؛ اجرای یونانی پر از ارجاع به فرهنگ عامهٔ دههٔ ۱۹۸۰ یونان بود.

نمایش حتی روی ناو هواپیمابر «یو‌اس‌اس جورج اچ. دبلیو. بوش» برای ملوانان اجرا شد. در بسیاری از شهرها گروه‌های اجرا با سازمان‌های محلی سلامت روان همکاری کرده‌اند تا بعد از نمایش، کسی برای حرف زدن باشد. تماشاگرهایی گزارش داده‌اند که بعد از دیدن نمایش از تصمیم به خودکشی برگشته‌اند، تراپی را شروع کرده‌اند یا حتی مشاور شده‌اند.

برادوی ۲۰۲۶

در ۲۰۲۶ نمایش به برادوی رفت؛ تئاتر هادسون نیویورک، با کارگردانی مشترک جرمی هرین و دانکن مک‌میلان. پیش‌نمایش‌ها از ۲۱ فوریه شروع شد و افتتاح رسمی ۱۲ مارس بود. دنیل رادکلیف تا ۲۴ مه، ماریسکا هارگیتی از ۲۶ مه تا ۶ ژوئیه و تریسی الیس راس از ۷ ژوئیه تا پایان اجرا در ۹ اوت روی صحنه رفتند.

اجرای برادوی دو نامزدی جایزهٔ تونی گرفت: بهترین اجرای دوبارهٔ یک نمایش و بهترین بازیگر نقش اول مرد برای رادکلیف. رادکلیف جایزهٔ «اجرای انفرادی برجسته» حلقهٔ منتقدان بیرونی را هم برد. تور سراسری آمریکا از پاییز ۲۰۲۷ از سیاتل آغاز می‌شود.

چرا روانشناس‌ها این نمایش را دوست دارند: اثر پاپاگنو

پژوهش‌های رسانه و سلامت روان سال‌هاست نشان داده‌اند شیوهٔ روایت خودکشی مهم است. روایت‌هایی که جزئیات آسیب را نشان می‌دهند یا خودکشی را راه‌حل جلوه می‌دهند، می‌توانند خطر را بالا ببرند. در مقابل، روایت‌هایی که نشان می‌دهند آدم‌ها از بحران عبور می‌کنند و کمک وجود دارد، اثر محافظتی دارند. به این اثر محافظتی «اثر پاپاگنو» می‌گویند؛ به نام شخصیتی در اپرای «فلوت سحرآمیز» موتسارت که در لحظهٔ ناامیدی، دوستانش راه‌های دیگری به او یادآوری می‌کنند.

Every Brilliant Thing از افسردگی و خودکشی صادقانه حرف می‌زند، هیچ جزئیاتی از آسیب نشان نمی‌دهد و تماشاگر را با فهرستی از دلیل‌های ماندن به خانه می‌فرستد.

برای همین در مدرسهٔ تجربه و مجلهٔ تجربه این نمایش را فرصتی برای گفت‌وگو دربارهٔ هنر و روان می‌دانیم.

پلی‌لیستِ ابی در تهران

«پلی‌لیستِ ابی» با الهام از این متن و ترجمهٔ پگاه صمدزاده، با دراماتورژی و کارگردانی ابراهیم امینی، از ۱۳ مهر ۱۴۰۵ در سالن شیشه‌ای عمارت هما اجرا می‌شود؛ نخستین سالن شیشه‌ای تئاتر در ایران. ابراهیم امینی و علی محمد حسام‌فر روی صحنه‌اند و جمعی از حاضران در سالن، با رضایت خودشان، به بازی اضافه می‌شوند.

مرکز تجربه زندگی حامی این اجراست و همراه گروه نمایش، فهرست را بیرون از سالن ادامه می‌دهد: در فهرست جمعی، گروه تجربهٔ نمایش و گفت‌وگو با یک درمانگر.

منابع: ویکی‌پدیای Every Brilliant Thing، گزارش‌های Playbill دربارهٔ اجرای برادوی ۲۰۲۶، صفحهٔ نمایش در تیوال.